على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1289
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و حشرات الارض . و آنچه سر آن مانند مار باشد . ج : احناش . حنص ( hans ) م . ع . حنص الرجل حنصا ( از باب نصر ) : مرد آن مرد . حنصاء ( hens ' ) ا . ج . مرد ناتوان و ضعيف . حنصأ ( hensa ' ) و حنصأو ( hensa'v ) ا . ع . ناتوان و كوچك . حنصار ( hens r ) ا . ع . باريك كلان شكم . حنصال ( hens l ) و حنصالة ( hens lat ) ا . ع . كلان شكم . حنضج ( henzej ) ا . ع . مرد سست كه به كسى از او منفعت نرسد . حنضل ( hanzal ) ا . ع . غدير خرد . حنضلة ( hanzalat ) ا . ع . آب گرد آمدهء در سنگ كلان . و مغاك در سنگ كلان . حنط ( hant ) ا . ع . تير مخصوص به كمان . حنط ( hant ) م . ع . حنط حنطا ( از باب ضرب ) : زفير كرد . و حنط الاديم : سرخ رنگ گرديد آن پوست . حنط ( hanat ) م . ع . حنط الرمث ( از باب سمع ) : سپيد گرديد گياه رمث و پخته گرديد . حنط ( henat ) ع . ج . حنطة . حنطاؤ ( henta'v ) و حنطأوة ( henta'vat ) ا . ع . مرد كلان شكم و كوتاه بالا . حنطب ( hantab ) ا . ع . بز حجازى . و از اعلام است . حنطبة ( hantabat ) ا . ع . دلاور . و نوعى از حشرات الارض . حنطة ( hentat ) ا . ع . گندم . ج : حنط . حنطريرة ( hantarirat ) ا . ع . ابر . يق : ما فى السماء حنطريرة اى شيئ من السحاب . حنطف ( hantaf ) ا . ع . كلان شكم . حنطئ ( henti ' ) ا . ع . مرد كلان شكم و كوتاه بالا . حنطى ( hentiyy ) ص . ع . بسيار خورندهء گندم تا فربه شود . و منتفخ و آماسيده . حنطئة ( honateat ) ص . ع . گوسپند تناور فربه . يق : عنز حنطئة . حنظاءة ( hanz at ) م . ع . حنظى به : نكوهش كرد آن را و فحش شنوانيد . حنظاب ( henz b ) ا . ع . كوتاه دشوار خوى . حنظأؤ ( henza'v ) ا . ع . كوتاه بالا . حنظب ( honzab ) و ( honzob ) ا . ع . ملخ نر . و خبزدوك نر . و يا چيزى مانند جنزدوك كه دراز است . ج : حناظب . حنظبا ( honzob ) و حنظباء ( honzob ' ) ا . ع . حنظب و خبزدوك . حنظف ( hanzaf ) ا . ع . كلان شكم . حنظل ( hanzal ) ا . ع . ثمر گياهى به قدر خربزهء خرد و در نهايت تلخى و مسهلى است قوى و بپارسى خربوزهء ابو جهل و كبست و پهنور و فنگ و كبستو و كوست و پهى نيز گويند . حنظلة ( hanzalat ) ا . ع . واحد حنظل . حنظوب ( honzub ) ا . ع . زن ستبر روى بىخير . حنظيان ( henzi n ) ص . ع . رجل حنظيان : مرد فحاش بد زبان . حنف ( hanf ) م . ع . حنف حنفا ( از باب ضرب ) : ميل كرد . حنف ( hanaf ) ا . ع . استقامت . و راستى دين . و كژى پاى چنان كه در راه رفتن بر پشت پاى از جانب انگشت خرد راه رود . و كژى در سينهء قدم ( و الفعل من سمع و كرم ) . حنفاء ( hanf ' ) ا و ص . ع . كمان . و آستره . و درختى . و كنيزى كه بارى كسل كند و بارى نشاط آورد . و حرباء . و سنگ پشت . و اطوم كه نوعى از ماهى دريائى است . و رجل حنفاء : پاى كژ كه داراى حنف باشد . حنفا ( honaf ) ع . ج . حنيف . حنفس ( henfes ) ا . ع . زن بد زبان كم حيا . حنفش ( henfec ) ا . ع . افعى و مارى كلان بزرگ سر و نقطه دار ساكن اذا حويتها انتفخ وريدها . حنفص ( henfes ) ا . ع . باريك جسم و نزار . حنفى ( hanafi ) ص . پ . مذهب حنفى يكى از مذاهب اربعهء اهل سنت و جماعت منسوب به امام اعظم ابو حنيفه رحمه اللّه . حنفية ( hanafiyyat ) ا . ع . دين دارى و درست اعتقادى . و مذهب حق و عقيدهء صحيح . و نام دختر جعفر مادر محمد بن على بن ابى طالب عليه السلام . حنق ( hanaq ) ا . ع . خشم و شدت خشم . ج : حناق . حنق ( hanaq ) و ( haneq ) م . ع . حنق عليه حنقا و حنقا ( از باب سمع ) : خشم گرفت بر او . حنق ( haneq ) ص . ع . بخشم آمده و خشمگين . حنق ( honoq ) ا . ع . مردمان فربه . ع . حنيق . حنقط ( hanqat ) ا . ع . نوعى از مرغان و يا دراج . حنك ( hank ) م . ع . حنك الفرس حنكا ( از باب نصر و ضرب ) : لبيشه كرد آن اسب را . و حنك الشيئ : فهميد و استوار كرد آن چيز را . و حنك الصبى : خرما و جز آن خائيده بكام كودك ماليد . و حنك السن الرجل حنكا و حنكا : آزموده و استوار خرد گردانيد مرد را روزگار . حنك ( honk ) و ( henk ) ا . ع . آزمايش و تجربه . حنك ( hanak ) ا . ع . كام دهان . وزير